EKRAN ETKİLEŞİMİ

ÇOCUĞUNUZ EKRAN BAĞIMLISI MI?

Ekran Bağımlılığı Nedir?

Televizyon, tablet, telefon gibi devamlı olarak ekrana bakmayı gerektiren cihazların uzun süreli ve kontrolsüz kullanılması durumunda ortaya çıkan tabloya “ekran bağımlılığı” denilmektedir. Bu tabloda bireyler ihtiyaçları olmadığı halde bu ekranları kullanmadan duramazlar veya kullanmadıkları durumda huzursuzluk hissi yaşarlar. Özellikle çocukluk ve ergenlik dönemlerinde bu durum oldukça yaygındır. Hayatımızda özellikle pandemi sürecinin başlamasıyla birlikte önemli ölçüde etkileyen bir problem haline gelmiştir. Işimiz ,okul süreçlerimiz,dersler ,alışveriş başta olmak üzere neredeyse her alanda elimizdeki telefon bizlere bir çözüm olmakta değil mi? Ancak faydalarını olduğu kadar zararlarını da beraberinde taşımaktayız. Pekii biz bu ne zaman bir bağımlılık olarak karşımıza çıkar.

Çocuğunuz Ekran Bağımlısı mı?

Aslında bunu anlamak  zannettiğimiz kadar zor değil. Pandemi sürecinde özellikle evde yapılacak etkinlikler ve sosyalleştirme çalışmaları kısıtlı durum haline gelmiştir. Bu zorlu dönemi geçirirken ebeveynler de sonuçlarını tahmin edemeden çocuklarını teknolojik aletlere yönlendirebilmiştir. Peki çocuğunuzun ekran bağımlısı olduğunu nasıl anlarsınız?

*çocuğunuz uyku ile ilgili problemler yaşıyorsa

*sosyalleşme anlamında zorluk yaşıyorsa

*konuşma anlamında gerilik gösteriyorsa

*bulduğu her fırsatta teknolojik aletlere yöneliyorsa

*bir teknolojik alet ile ilgilenirken hiçbir tepki vermiyorsa

*ekran gelişimsel süreçlerini etkiliyorsa

Ekran bağımlılığı söz konusu olabilir.

Ekranin Çocuğunuz Üzerindeki Etkilerini Biliyor Musunuz?

Teknolojinin çocuklar üzerinde yararlı etkileri olduğu gibi sağlıkları açısından risk unsurları taşıdığı yapılan çalışmalarla da  kanıtlanmıştır. Çocukların teknolojik cihazları uygun olmayan süre, sıklık ve pozisyonlarda kullanmalarının gelişimsel ve fiziksel problemler doğurduğu bilinen önemli bir faktördür. Bunların yanı sıra, çok uzun süre teknolojik aletlere maruz kalan çocuklarda dil gelişimi alanında bozukluklar, dikkat eksikliği, hiperaktivite ve davranış bozuklukları, uyaran eksikliği sonucu gelişen sosyal gelişimsel gerilik gibi sonuçlarla karşılaşılabilmektedir.

0-3 yaş aralığı çocukların beyin gelişimi,dil gelişimi açısından oldukça önemli bir süreçtir. Özellikle 0-3 yaş arasında uzun süre ekrana maruz kalan çocuklarda en sık karşılaşılan tanı “ATİPİK OTİZM” dir. Vakitlerinin büyük bir kısmını ekran karşısında geçiren çocuklar yaşıtları ile ilişki kurmakta zorlanmaktadırlar. Kelime dağarcağının tam patlayacağı cümlelerin çıkacağı am 2 yaş döneminde ekrana maruz kalmak ciddi bir risk faktörüdür.

 Tabloya fiziksel açıdan bakıldığında ise uzun süreli hareketsiz kalma, sırt ve bilek ağrıları,postür bozuklukları gibi sorunlar ile karşı karşıya kalındığı görülmektedir. Uzun süre hareketsiz kalan çocuklarda görülen diğer bir problem ise çocuk enerjisini boşaltamadığı için hırçın, saldırgan, dürtüsel  avranıuşlar sergileyebilmektedir.

Günümüzde en kolay erişilebilir teknolojik aletler olan akıllı telefonların çocuklar üzerinde olumsuz psikolojik etkilere sebep olduğu bilinmektedir. Akıllı telefona maruz kalan çocuklar da özgüven eksikliği, obsesif, bağımlı ya da anti-sosyal kişilik özellikleri görülebilmektedir

Ebeveyn Olarak Bu Konuda Neler Yapabilirim?

Sevgili aileler çocukların ekranı sınırlı ve kontrollü bir şekilde kullanmaları için bir plan oluşturmakta fayda vardır. Aile bireyleri mutlaka etkileşim içerisinde olmalı ve çocukla yapılan aktivitelerin arttırılması gerekmektedir. Lütfen belirleyeceğiniz sınırlara öncelikle rol model olun ve sizler uyun.  Ekran süresi için belirlenen yaş kuralına uyum gösterin.Eğer çocuğunuzun ekran bağımlısı olduğunu düşünüyorsanız mutlaka bir uzmandan destek almalısınız. 

ÇOCUKLARDA YAŞ KURALI (3, 6, 9, 12)

Biz uzmanların ebeveynlerden özellikle istediği şey “0-3” yaş grubunda ki çocukların ekran ile tanışmamasıdır. Çünkü bu dönem onların en hızlı geliştiği ve öğrendiği dönemdir. Bu dönemlerde ekran bağımlılığına bağlı olarak gelişimsel, psikolojik ve fizyolojik problemler ile karşı karşıya kalabilirsiniz. Riskli bir dönem hiç olmadı, gelişimsel açıdan  da hiçbir probleminiz yok ise 3 yaş sonrası  günde toplam olmak üzere en fazla 30 DK sınırlı olacak şekilde İNTERAKTİF  şekilde izlemesine izin verebilirsiniz. İnteraktif , yani çocuğunuz izlerken onunla birlikte izleyerek gördükleriniz hakkında konuşabilir daha sonra da bu konuda sohbetler edebilirsiniz.

Çocukların ekran izleme yaşı, ne kadar izlediği,ne izlediği,ne oynadığı, ne kadar süre oynadığı oldukça önemlidir. Bu nedenle önceliğiniz; çocuğunuzun izlediği/oynadığı içeriklerin şiddet,korku ve olumsuz başka içeriklerin olmamasına, öğretici ve eğlenceli içerik olmasına dikkat ederek; YAŞ*10 DK süre sınırını koruyarak olası riskleri engellemek olsun.

3-6 yaş aralığında ise çocuğun ekran başında geçirdiği zaman için bir süre belirtmemiz gerekir. Teknolojik aletleri çocukların odasında bulundurmamaya özen göstermelisiniz.

6-9 yaş aralığında ise ekranda geçireceği zaman net olmaldır. Bu dönemde, çocuğun özellikle öfkeli olduğu zaman sakinleşmesi için teknolojik aletler vermekten kaçınmalısınız.

9-12 yaş aralığında ise kişisel bir cep telefonunun hangi yaşta alınacağı konusunda bir karar vermeniz gerekir. Çocuğunuzu bu dönemde ekran kullanımını kontrol ederek ilerlemenizde fayda vardır. Teknolojinin hem yararlarından hem de zararlarından çocuğunuza bahsetmeniz oldukça önemlidir. 12 yaş sonrası ise çocuk yine sınırlı bir kullanıma sahip olmalıdır. Bu yaş döneminde dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta ise gece yatmadan önce telefonlarının kapatılmasına özen gösterilmelidir.

Çocuk Gelişimi ve Aile Danışmanlığı Uzmanı  Anı Binici