Zihnimiz Neden Bir Türlü Susmuyor?

Bazen gün içinde yaşadığımız bir konuşmayı defalarca zihnimizde tekrar ederiz. Söylediğimiz bir cümleyi yanlış anlayıp anlamadığını düşünür, henüz gerçekleşmemiş olayların ihtimallerini hesaplar ya da geçmişte farklı davransaydık nelerin değişebileceğini sorgularız. Üstelik çoğu zaman düşündükçe bir çözüme ulaşmak yerine kendimizi aynı düşüncelerin içinde buluruz. Peki, zihnimiz neden bir türlü susmaz? Düşünmek, sorunları çözmemize ve geleceğe hazırlanmamıza yardımcı olan doğal bir süreçtir. Ancak düşüncelerimiz aynı konunun etrafında tekrar tekrar dönmeye başladığında, bu durum zihinsel yorgunluğa neden olabilir. Ruminasyon olarak adlandırılan bu süreç, kişinin özellikle geçmişte yaşadığı olaylar, hatalar veya olumsuz deneyimler üzerine tekrarlayıcı biçimde düşünmesini ifade eder.

Örneğin, bir arkadaşımızla yaptığımız konuşmanın ardından “Acaba yanlış bir şey mi söyledim?”, “Bana kırılmış olabilir mi?” diye düşünmeye başlayabiliriz. Elimizde yalnızca belirsiz bir durum varken zihnimiz farklı senaryolar üretir ve zamanla bu ihtimalleri gerçekmiş gibi değerlendirebilir.

Her Şeyi Düşünmek Her Şeyi Kontrol Edebileceğimiz Anlamına Gelmez Fazla düşünmenin arkasında çoğu zaman belirsizliği ortadan kaldırma isteği vardır. Hata yapmaktan korktuğumuzda, başkalarının onayını kaybetmek istemediğimizde veya gelecekle ilgili kaygı duyduğumuzda zihnimiz bizi olası sorunlara hazırlamaya çalışabilir. Ancak problem çözmek bizi bir adıma yaklaştırırken, sürekli endişelenmek çoğu zaman aynı noktada kalmamıza neden olur. Bir görüşmeye hazırlanmak işlevsel bir düşünme biçimiyken, görüşmenin nasıl geçeceğine dair saatlerce olumsuz senaryolar üretmek kaygımızı artırabilir. Bazen zihnimiz bizi korumaya çalışırken farkında olmadan daha fazla yorulmamıza neden olur.

Zihnimizden Geçen Her Düşünce Gerçek Midir? Birinin mesajımıza geç cevap vermesi, hemen bize kırıldığı anlamına gelmez. Bir hata yapmamız da yetersiz olduğumuzu göstermez. Ancak kaygılı olduğumuzda olayları daha olumsuz yorumlayabilir ve henüz doğrulanmamış ihtimallere inanabiliriz. Bu nedenle zihnimiz bizi endişelendiren bir düşünce ürettiğinde kendimize şu soruyu sorabiliriz: “Bu düşündüğüm şey bir gerçek mi, yoksa benim yaptığım bir yorum mu? Düşüncelerimizi bastırmadan onları daha gerçekçi değerlendirmemize yardımcı olabilir.

Fazla Düşünmek İle Nasıl Baş Edebiliriz?  Öncelikle hangi durumlarda daha fazla düşünmeye başladığımızı fark etmek önemlidir. Belirsizlik yaşadığımızda mı, hata yaptığımızı düşündüğümüzde mi, yoksa başkalarının bizim hakkımızda ne düşündüğünü merak ettiğimizde mi? Eğer aynı ihtimalleri tekrar tekrar değerlendiriyor ve bir sonuca ulaşamıyorsak dikkatimizi içinde bulunduğumuz ana yöneltmek faydalı olabilir. Kısa bir yürüyüş yapmak, günlük bir işle ilgilenmek veya düşüncelerimizi yazmak bu süreçte yardımcı olabilir. Amacımız zihnimizden geçen düşünceleri tamamen ortadan kaldırmak değil, her düşüncenin peşinden gitmek zorunda olmadığımızı öğrenmektir.

Her Sorunun Cevabını Bulmak Zorunda Değiliz Bazı durumlarda zihnimizi yoran şey, yaşadığımız olaylardan çok onlara yüklediğimiz anlamlar olabiliyor. Her davranışın nedenini bilmek, herkesin bizim hakkımızda ne düşündüğünü anlamak veya geleceği önceden görmek zorunda değiliz. Bazen düşüncelerimizin arkasında hata yapma korkusu, belirsizliğe tahammül etmekte zorlanmak veya kendimizden beklediğimiz yüksek standartlar bulunabilir.

Unutmayalım ki fazla düşünmek her zaman bir psikolojik soruna işaret etmez. Ancak bu durum günlük yaşamımızı, uykumuzu veya ilişkilerimizi belirgin biçimde etkilemeye başladığında bir ruh sağlığı uzmanından destek almak faydalı olabilir.