Sevilmek İçin Uyum Sağlamayı Öğrenmek Yetişkinlikte Nasıl Görünebilir?

Çocukluk döneminde sevgi ve kabul görmek, bir çocuğun en temel duygusal ihtiyaçlarından biridir. Çocuk, bakım verenleriyle kurduğu ilişkiler içinde yalnızca nasıl davranması gerektiğini değil, aynı zamanda “Sevilmek için nasıl biri olmalıyım?” sorusunun da cevabını öğrenir. Eğer çocuk, kendi ihtiyaçlarını ve duygularını ifade ettiğinde eleştiriliyor, reddediliyor ya da yeterince ilgi görmüyorsa zamanla uyum sağlamayı bir ilişki kurma biçimi olarak öğrenebilir. Daha sessiz olmak, sorun çıkarmamak, karşı tarafı memnun etmek ya da kendi ihtiyaçlarını geri plana atmak, çocuk için kabul görmenin bir yolu haline gelebilir.

Bu öğrenme biçimi yetişkinlikte her zaman açık ve fark edilir şekilde karşımıza çıkmaz. Bazen kişi yalnızca “Ben zaten böyleyim.” diye düşünür. Ancak ilişkilerinde sürekli karşı tarafın ne hissettiğini düşünmek, kimseyi kırmamaya çalışmak, kendi isteğinden emin olamamak ya da birine hayır dediğinde yoğun suçluluk hissetmek, geçmişte öğrenilmiş bu uyum biçimlerinin devamı olabilir.

Örneğin bir ilişkide istemediği halde karşı tarafın istediğini yapmak, kendi planlarını sürekli değiştirmek ya da bir tartışmada haklı olduğunu düşündüğü halde sırf ilişki bozulmasın diye geri çekilmek… Bunların her biri tek başına problemli bir davranış olmak zorunda değildir. Asıl önemli olan, kişinin bunu ne kadar sık yaptığı ve kendi ihtiyaçlarıyla karşı tarafın ihtiyaçları arasında nasıl bir denge kurabildiğidir. Uyum sağlamak ile kendinden vazgeçmek arasında önemli bir fark vardır. Sağlıklı ilişkilerde insanlar birbirlerinin ihtiyaçlarını gözetebilir, zaman zaman fedakarlık yapabilir ve birbirlerine uyum sağlayabilir. Ancak kişi sürekli olarak karşı tarafın beklentilerine göre şekilleniyor, kendi duygularını bastırıyor ve kabul görmek için kendisi olmaktan uzaklaşıyorsa burada yalnızca iyi anlaşmaktan söz etmek mümkün olmayabilir.

Bazı insanlar için sevilmek, farkında olmadan sorun çıkarmamak, hep anlayışlı olmak, her zaman ulaşılabilir olmak ya da karşı tarafın ihtiyaçlarını kendi ihtiyaçlarından önce düşünmek ile eşleşmiş olabilir. Bu nedenle kişi yetişkinlikte de ilişkilerini kaybetmemek için kendisini sürekli düzenleyebilir. Ne söyleyeceğini, nasıl davranacağını, ne kadar istekte bulunabileceğini ve ne kadar yakınlaşabileceğini karşısındaki kişinin tepkilerine göre belirleyebilir. Böyle bir yaşam biçimi dışarıdan bakıldığında oldukça uyumlu ve anlayışlı görünebilir. Fakat kişi zamanla kendi ihtiyaçlarını fark etmekte zorlanabilir. “Ben ne istiyorum?” sorusunun cevabı, “Karşımdaki benden ne bekliyor?” sorusunun gerisinde kalabilir. Uzun vadede bu durum ilişkiler içinde görünmez bir yorgunluk, kırgınlık ve kendinden uzaklaşma hissi yaratabilir. Üstelik kişi çoğu zaman neden bu kadar yorulduğunu da anlayamayabilir. Çünkü ortada büyük bir çatışma yoktur aksine kişi elinden geleni yapıyor, herkesi düşünmeye çalışıyor ve ilişkilerini korumaya çalışıyordur. Ancak sürekli uyum sağlamak, kişinin kendi sınırlarını ve ihtiyaçlarını ihmal etmesine neden olduğunda ilişkileri korumaktan çok kişinin kendisiyle olan ilişkisini zedelemeye başlayabilir.

Bu nedenle yetişkinlikte kendimize şu soruları sormak önemli olabilir: “Gerçekten istediğim için mi bunu yapıyorum, yoksa karşımdaki beni kabul etsin diye mi?” “Hayır dediğimde neden bu kadar suçlu hissediyorum?” “Birinin benden memnun olmaması, benim değersiz olduğum anlamına mı geliyor?”

Sevilmek için kendimizden vazgeçmemiz gerekmez. Sağlıklı ilişkiler, kişinin sürekli uyum sağladığı değil kendi ihtiyaçlarını ve sınırlarını ifade edebildiği, karşı tarafın da bunlara alan açabildiği ilişkilerdir. Çocuklukta öğrendiğimiz bazı ilişki biçimleri yetişkinlikte de devam etmek zorunda değildir. Kendi ihtiyaçlarımızı fark etmek, sınırlarımızı tanımak ve kabul görmek uğruna kendimizden ne kadar uzaklaştığımızı görmek, bu döngüyü değiştirmek için önemli bir başlangıç olabilir.