Herkesi Memnun Etmeye Çalışırken Kendimizi Nerede Unutuyoruz?

Günlük yaşamda başkalarının ihtiyaçlarını kendi ihtiyaçlarımızın önüne koyduğumuz pek çok an vardır. Bir arkadaşımızın ricasını geri çevirmemek için kendi planımızdan vazgeçebilir, istemediğimiz bir buluşmaya yalnızca karşımızdaki kırılmasın diye katılabilir ya da aslında yapmak istemediğimiz bir şeyi sırf sorun çıkmasın diye kabul edebiliriz. Bazen de çevremizdeki insanların ne hissettiğini o kadar fazla düşünürüz ki kendi ihtiyaçlarımızın ne olduğunu fark etmek ikinci plana düşer. Başkalarını önemsemek ve onların ihtiyaçlarına duyarlı olmak elbette sağlıklı ilişkilerin önemli bir parçasıdır. Ancak bu durum sürekli hale geldiğinde ve kişi kendi ihtiyaçlarını, sınırlarını ve duygularını sistematik biçimde geri plana atmaya başladığında, ilişkilerdeki denge bozulabilir.

Herkesi memnun etme ihtiyacının altında ne olabilir?

İnsan sosyal bir varlıktır ve ait olma, kabul görme ve ilişkilerini sürdürebilme ihtiyacı psikolojik açıdan oldukça temel ihtiyaçlardır. Bu nedenle başkalarının bizi nasıl değerlendirdiğini önemsememiz doğaldır. Ancak bazı kişiler için başkalarının onayını kaybetme ihtimali, kendi ihtiyaçlarını ifade etmekten daha zorlayıcı hale gelebilir. Bu durumda kişi ilişkilerinde karşı tarafın duygularını fazlasıyla gözetebilir, çatışmadan kaçınabilir ve kendi isteklerini dile getirmekte zorlanabilir. Hayır demek, sınır koymak veya bir başkasının hoşuna gitmeyecek bir karar almak yoğun suçluluk ya da kaygı yaratabilir. Böyle bir örüntü zaman içerisinde kişinin kendi değerini başkalarının memnuniyetiyle ilişkilendirmesine neden olabilir. Kişi kendisini iyi hissetmek için sürekli olarak çevresinden olumlu geri bildirim almaya ihtiyaç duyabilir. Başkalarını memnun ettiği sürece kabul gördüğünü, sevildiğini veya yeterli olduğunu hissedebilir.

Hayır demek neden bu kadar zor?

Hayır demekte zorlanmak çoğu zaman yalnızca iletişim becerileriyle ilgili değildir. Kişinin reddedilme, eleştirilme veya ilişkisini kaybetme korkusuyla da bağlantılı olabilir. Bir isteği reddettiğimizde karşı tarafın hayal kırıklığı yaşayabileceğini biliriz. Sağlıklı sınırlar geliştirmiş bir kişi bu hayal kırıklığının her zaman kendi sorumluluğu olmadığını kabul edebilir. Ancak sınır koymakta zorlanan kişiler için karşı tarafın olumsuz bir duygu yaşaması, kişinin kendisini suçlu hissetmesine neden olabilir. Bu nedenle kişi kendi ihtiyacını ifade etmek yerine karşı tarafın rahatsızlığını ortadan kaldırmayı seçebilir. Kısa vadede bu tercih ilişkide bir çatışmayı önleyebilir ve kişiye rahatlama sağlayabilir. Fakat uzun vadede sürekli kendi isteklerinden vazgeçmek, kişinin ilişkiler içerisinde kendisini geri planda hissetmesine ve biriken kırgınlıklar yaşamasına neden olabilir.

Sürekli anlayışlı olmak her zaman sağlıklı mıdır?

Anlayışlı olmak, empati kurabilmek ve gerektiğinde fedakarlık yapabilmek sağlıklı ilişkilerin önemli özelliklerindendir. Ancak sağlıklı bir ilişkide anlayışın tek taraflı olması beklenmez. Kişi sürekli olarak karşı tarafın ihtiyaçlarını anlamaya çalışıyor, kendi ihtiyaçlarını ise dile getirmiyorsa zaman içerisinde ilişkide görünmeyen bir dengesizlik oluşabilir. Üstelik kişi bunu uzun süre gönüllü bir fedakarlık olarak yaşayabilir. Fakat kendi ihtiyaçları tekrar tekrar ertelendiğinde, bir süre sonra yorgunluk, kırgınlık veya öfke ortaya çıkabilir.

Kendi ihtiyaçlarımızı fark etmekte nede zorlanırız?

Uzun süre boyunca başkalarının ihtiyaçlarını kendi ihtiyaçlarımızın önünde tutmak, zaman içerisinde kişinin kendi duygularını ve isteklerini fark etmesini zorlaştırabilir. Ne istediğini düşünmeden önce çevresindeki insanların neye ihtiyaç duyduğunu değerlendiren kişi, bir süre sonra kendi ihtiyaçlarına ilişkin sorular karşısında zorlanabilir. Bu nedenle kendimize zaman zaman ne istediğimizi, neye ihtiyaç duyduğumuzu ve hangi durumlarda kendimizi zorlanmış hissettiğimizi sormak önemlidir. Çünkü sınır koymak yalnızca başkalarına hayır diyebilmekten ibaret değildir. Öncelikle kişinin kendi sınırlarının nerede başladığını fark etmesi gerekir. Kendi ihtiyaçlarını fark etmek bencillik değildir. Aksine kişinin hem kendisiyle hem de çevresiyle daha dengeli ilişkiler kurabilmesinin önemli bir parçasıdır.

"Sağlıklı sınırlar ilişkileri zayıflatmaz"

Sınır koymak bazen ilişkilerden uzaklaşmak veya insanlara karşı daha mesafeli olmak şeklinde anlaşılabilir. Oysa sağlıklı sınırlar, ilişkileri zayıflatmak yerine daha sürdürülebilir hale getirebilir. Kişi istemediği bir şeyi açıkça ifade edebildiğinde, sürekli biriktirmek zorunda kalmaz. Kendi ihtiyaçlarını dile getirebildiğinde ise ilişkide daha gönüllü ve gerçek bir katılım sağlayabilir. Çünkü sürekli uyum sağlamak ile gerçekten istemek arasında önemli bir fark vardır.

🌱Kendimizi unutmadan başkalarını önemsemek mümkün. 

Bir başkasına destek olmak, onun ihtiyaçlarını gözetmek sağlıklı ilişkilerin bir parçası olabilir. Sorun, bunun sürekli olarak tek taraflı hale gelmesi ve kişinin kendi ihtiyaçlarını ifade etme hakkından vazgeçmesiyle başlar. Bazen herkesi memnun etmeye çalışırken ilişkilerimizi koruduğumuzu düşünürüz. Oysa kendimizi sürekli geri plana attığımızda, korumaya çalıştığımız ilişkilerin içinde kendimize giderek daha az yer bırakabiliriz. Sağlıklı ilişkiler, bir tarafın sürekli uyum sağladığı ilişkiler değildir. İki tarafın da ihtiyaçlarının, sınırlarının ve duygularının var olabildiği ilişkilerdir. Kendimizi korumak, başkalarını önemsemeyi bırakmak anlamına gelmez. Aksine, kendi ihtiyaçlarımızı da ilişkinin bir parçası olarak kabul edebilmektir.

🌸Çünkü ilişkilerde kendimize yer açmak, başkalarından uzaklaşmak değil, ilişkinin içinde kendimizi de kaybetmemeyi öğrenmektir.