10 Eylül Dünya İntiharı Önleme Farkındalık Günü

Bu alanda çalışan bir psikolog intihar girişimi planlandığını öğrenince nasıl müdahale eder?
1) Güvenli bir bağ kurup yargılamadan dinleyerek alan açar ve zaman tanır.
2) Yoğun duyguların dürtüsel ve sakıncalı davranışlara dönüşmemesi amacıyla önlem alır.
3) Girişime sebep olarak gösterilen faktörün geçici bir kriz olduğuna dair özgün ve yapıcı perspektif sunar.
4) Somut adımları netleştirip ve gerekli kişileri haberdar edip güvenlik planı sürecini yapılandırır.

Bilişsel Davranışçı Terapi  ve bu alana özel geliştirilmiş  Diyalektik Davranış Terapisi  kişinin acıyla baş etme becerilerini geliştirme, çözüme alternatifler üretme ve otomatik düşünce tuzaklarını fark etme konusunda kanıtlanmış bir başarıya sahiptir.


Evrensel ve toplumsal bir sorun olan intiharı önlemek için uygulanan en etkili küresel stratejiler ve toplum temelli yaklaşımlar nelerdir?
Dünya Sağlık Örgütü'ne göre kısa vadede net sonuç alınan yöntemler intihar araçlarına erişimin kısıtlanması, medya organlarında intihar haberlerinin tetikleyici tarzda verilmesinin engellenmesi, okullarda ve iş yerlerinde ruh sağlığı okuryazarlığının artırılması ve 7/24 ulaşılabilir ücretsiz kriz hatlarının yaygınlaştırılmasıdır.


Bir yakını intihar eden bireylerde yani geride kalanlarda en sık görülen psikolojik etkiler nelerdir?
Bu durum " Survivor of suicide loss "  yani kayıp sonrası hayatta kalanlar olarak adlandırılır. Hayatta kaldığı için kendine ve farkına varamadığı düşüncesiyle hayatını kaybeden bireye yoğun öfke, utanç, keder ve tekrarlayan düşünceler en yaygın tepkilerdir. Yas parmak izi gibi herkeste farklıdır, süreç karmaşıktır ve sıklıkla travma sonrası stres bozukluğu belirtileri ile komplike yas bozukluklarına dönüşmektedir, geride kalanların da bir uzman tarafından yakın takibi önerilir.


Hayatta kalanlarda, intihar girişiminden sonra pişmanlık mı tekrarlama mı görülür?
Birey kurtarıldıktan hemen sonra derin bir pişmanlık ve rahatlama yaşayabileceği gibi onu girişime sürüklediğine inandığı acıyı dindirmenin başka bir yolunu bulamadığı için bu fikre tekrar tutunabilir. İlk birkaç ay, özellikle krizin akut dönemi geçtikten sonraki süreç,  intiharı yeniden deneme  riskinin en yüksek olduğu zamandır ve mutlaka bir uzman tarafından yakın takip gerektirir.
​
​
Çevremizde sürekli ölümü konuşan ve farklı intihar yöntemlerini anlatan birine nasıl yaklaşmalıyız?
Sözlü sinyallerle birlikte, kişinin aniden sevdiği eşyalarını başkalarına dağıtması,  veda  niteliğinde konuşmalar yapması, ölüm ve veda temalı içeriklerle aşırı meşgul olması, uzun süren derin bir çökkünlükten sonra nedensiz ve aniden sakinleşmesi veya sosyal çevresinden tamamen kopması en kritik risk göstergeleridir.

Onu yargılamadan ve sabırla dinlemek en güçlü adımdır. Sert bir yaklaşım ve başkalarına bildirmekte tehdit, bireyin suçluluk hissini artırır. Bunun yerine yalnız olmadığını ve destek almanın doğru adım olduğunu hem hatırlatmak hem davranışlarımızla kanıtlayarak  hissettirmek  ideal yaklaşımdır.

Özellikle ergenlik, kimlik kargaşası ve duygusal regülasyonun en zor olduğu dönemdir. Akran zorbalığı, sosyal medyanın yarattığı gerçek dışı beklentiler, sosyal izolasyon, aile içi iletişim kopuklukları ve  siber zorbalık  gençleri bu uçuruma sürükleyebilir. Gençlerin beyinlerindeki dürtü kontrol merkezi henüz tam gelişmediğinden duygu düzenleme becerileri sergileyemeyen birçok gencin yardım çığlığı niteliği taşıyan davranışlarının  kaza sonucu  ölüme neden olduğu göz önünde bulundurulmalıdır.